Stel je twee mensen voor die allebei vloeiend Engels spreken. Van buiten klinken ze hetzelfde. Maar de een is moedertaalspreker, terwijl de ander de taal pas op zijn dertigste leerde en de hele dag stilletjes in zijn hoofd zit te vertalen. Dezelfde woorden, maar een heel andere inspanning eronder.
Met een DISC-stijl gaat het net zo. Twee collega’s kunnen precies dezelfde letter uit de test krijgen en in een vergadering nauwelijks van elkaar te onderscheiden zijn. En toch werkt de een op zijn gemak, terwijl de ander tegen het eind van de dag op zijn tandvlees loopt. Het gedrag lijkt hetzelfde. Wat het kost niet.
DISC gaat over gedrag, niet over wie je bent
Dit is het misverstand waar bijna elke DISC-uitleg in trapt: doen alsof je kleur zegt wie je bent. Dat doet het niet. DISC brengt gedrag in kaart, hoe je je gedraagt, en niet je persoonlijkheid. Dat onderscheid is geen muggenzifterij. Een persoonlijkheidstest als MBTI zegt iets over hoe je in elkaar zit, en dat verander je niet zomaar. Gedrag wel. Juist daarom werken wij vaker met DISC: je kunt er iets mee. In een team is gedrag de laag waar je aan kunt draaien, en een persoonlijkheid niet.
En omdat het gedrag is, kun je het ook aanpassen. Daar wordt het interessant.
Wat de vier kleuren niet laten zien
De meeste uitleg houdt op bij de letter. Je bent een D, een rode, een dominante, met een rijtje gedragingen eraan vast. Als eerste kennismaking prima, maar het verklaart niet waarom twee dezelfde types zo verschillend uitpakken. Daarvoor moet je een laag dieper, en die laag meet een gewone kleurentest niet.
Wij werken met Extended DISC, en dat meet twee soorten gedrag naast elkaar: je natuurlijke stijl, en de stijl die je op je werk aanneemt. Je natuurlijke stijl is hoe je je gedraagt als niets je stuurt. Je aangepaste stijl is het gedrag dat je functie, je team en je week van je vragen. Bij de een liggen die twee dicht bij elkaar. Bij de ander staan ze ver uit elkaar, en juist die afstand kost energie.
Terug naar de twee collega’s met dezelfde kleur. Bij de een is het gewoon zijn natuurlijke gedrag, en zit de kleur als een oude trui. De ander heeft dat gedrag aangeleerd omdat het werk erom vroeg, en betaalt daar elke dag een beetje voor. Van buiten zie je het verschil niet. In de rapporten meteen.
“Is DISC niet gewoon achterhaald?”
Een eerlijke vraag, en het eerlijke antwoord is: de versie die je meestal ziet, ja. Een mens platslaan tot een van vier kleuren en dat zijn karakter noemen, daar heeft de kritiek gelijk. Maar dat is nou juist de fout: gedrag verwarren met persoonlijkheid. DISC beweert helemaal niet dat het je binnenkant vangt. Het laat zien hoe je je gedraagt, en gedrag verschuift met de situatie, met de dag, met de jaren. Zodra je naast je aangepaste gedrag ook je natuurlijke gedrag meet, verdwijnt de horoscoop. Je houdt geen vast hokje meer over, maar een verschil: hoe ver je werkgedrag van je natuurlijke gedrag af staat, en wat dat kost.
Wat we in de zaal zien
In een sessie met het voltallige C-level van een internationaal bedrijf schrokken meerdere mensen van hoe ver hun natuurlijke stijl van hun aangepaste stijl af stond. Een van hen, een Australiër die was gaan werken bij een Aziatisch bedrijf, zei het simpel: zijn natuurlijke stijl was wie hij thuis is, en zijn aangepaste stijl was hoe hij zich op zijn werk had aangeleerd te gedragen. Toen hij de twee naast elkaar zag, viel het kwartje. Hij begreep eindelijk waarom zijn energie tegen het eind van de dag zo op was.
Dat is wat het rapport doet. Het geeft je geen etiket. Het laat je de afstand zien tussen hoe je je van nature gedraagt en hoe je je op je werk gedraagt, en het geeft een naam aan iets wat je al voelde zonder het te kunnen verklaren.
Dus nee, DISC zet mensen niet in een hokje
Dat is de angst van veel teamleiders, en het is een terechte angst: dat de test mensen reduceert, dat “hij is nu eenmaal een blauwe” een excuus wordt. Bij een kleurentest die zich voordoet als persoonlijkheidsstempel is die angst gegrond. Maar gedrag is geen stempel. Je kunt het zien, benoemen en veranderen. De letter beschrijft een neiging onder druk, geen gevangenis. Het gesprek gaat niet over welke kleur je bent, maar over hoe ver je van je natuurlijke gedrag af staat, en of dat vol te houden is.
Dat is precies waarom twee mensen met dezelfde DISC-stijl zo verschillend werken. Niet omdat de een de kleur beter doet, maar omdat de een thuis is en de ander vertaalt.
Dit is precies wat een goede DISC-sessie boven tafel haalt: geen kleur om aan te trekken, maar de afstand tussen hoe je je van nature gedraagt en het gedrag dat je werk je heeft aangeleerd, en wat je daaraan kunt doen. Wil je zien hoe dat er op papier uitziet, dan staat er op onze DISC-workshoppagina een echt voorbeeldrapport dat je eerst kunt doorbladeren.
