In een internationaal team gaat het zelden mis op de inhoud. Het gaat mis op hoe mensen iets zeggen, hoe ze feedback geven, hoe een besluit valt en waar vertrouwen uit komt. Dit is een overzicht van de acht plekken waar dat gebeurt, en wat je er per plek aan kunt doen.
Interculturele communicatie op het werk is het gesprek tussen mensen die andere aannames hebben over hoe je met elkaar omgaat: hoe direct je bent, wie er praat als de baas erbij zit, wanneer een besluit een besluit is, en of vertrouwen uit het werk of uit de persoon komt. De verschillen zitten dus niet in de taal, maar in wat er onuitgesproken blijft.
De acht plekken waar het botst
Deze indeling volgt de acht dimensies uit The Culture Map van Erin Meyer (2014), waarop ook onze workshop is gebouwd. Achter elke dimensie zit een pagina met de twee kanten naast elkaar, een voorval van de werkvloer en een afspraak die je maandag kunt maken.
| Dimensie | De vraag erachter |
|---|---|
| Communiceren | Zit de boodschap in de woorden, of ook in wat je niet zegt? |
| Feedback | Komt het probleem als eerste, of verpakt? |
| Overtuigen | Eerst de onderbouwing, of eerst de actie? |
| Leiderschap | Praat iedereen even vrij, of telt rang? |
| Beslissen | Samen tot consensus, of hakt iemand de knoop door? |
| Vertrouwen | Komt vertrouwen uit resultaat of uit de persoon? |
| Oneens zijn | Tegenspreken in de groep, of daarna apart? |
| Planning | Is de agenda hard, of beweegt hij mee? |
Drie fouten die bijna iedereen maakt
1. Het paspoort erbij pakken
De verleiding is groot om de landen van je collega’s op te zoeken en daar conclusies aan te hangen. Het probleem: een gemiddelde over een land zegt niets over de persoon tegenover je. Twee mensen uit hetzelfde land kunnen elkaars tegenpolen zijn, en wie merkt dat hij op zijn nationaliteit is ingedeeld, doet niet meer mee aan het gesprek. Vraag je eigen team waar zij staan, dan heb je echte informatie in plaats van een aanname.
2. Eén sessie en dan door
Een dag over cultuurverschillen is prettig en verandert weinig als er geen afspraak uit komt. Wat wel werkt is klein: één afspraak per dimensie die je over drie maanden kunt nagaan. Vraag aan het eind van elk overleg wie er niet blij mee is. Zet op de agenda of iets een rondje of een besluit is. Dat kost niets en het is te controleren.
3. Denken dat het over Engels gaat
Als iedereen Engels spreekt, lijkt het probleem opgelost. Maar iemand die vloeiend Engels spreekt, brengt zijn eigen aannames mee over hoe je nee zegt en wanneer je tegenspreekt. Perfect Engels maakt de verschillen juist onzichtbaar, want het misverstand ziet er dan uit als onwil.
Waar je begint
Niet bij een training en niet bij een boek, maar bij weten waar jullie eigenlijk staan. Dat kost twee minuten per persoon.
De werkstijlkaart stelt acht situaties voor, een per dimensie. Je ziet meteen waar je zelf staat, en als je de code aan je team geeft zie je waar jullie het verst uit elkaar liggen. Gratis, en je teamleden vullen anoniem in. We vragen niemand waar hij vandaan komt.
En als je er met het hele team aan wil werken
Dan is er de Cultural Dynamics workshop: een halve of hele dag met het hele team, waarin de kaart op tafel komt en het team er zelf afspraken over maakt. Roselind Gan geeft die workshop, en ze kwam op haar vijfendertigste zelf uit Azië naar Nederland, dus ze kent beide kanten van de tafel. De prijzen staan gewoon op de tarievenpagina: 1.750 euro voor een halve dag, 2.750 euro voor een hele dag, exclusief btw.
Veelgestelde vragen
Wat is interculturele communicatie op het werk?
Het gesprek tussen mensen die andere aannames hebben over hoe je met elkaar omgaat: hoe direct je bent, wie er praat als de leidinggevende erbij zit, wanneer een besluit een besluit is, en of vertrouwen uit het werk of uit de persoon komt. De verschillen zitten niet in de taal maar in wat er onuitgesproken blijft.
Waar botst het in een internationaal team het vaakst?
Op feedback geven en op oneens zijn. Dat komt doordat de kant die direct is geen probleem ervaart en de kant die zwijgt geen manier heeft om het te melden. Daardoor blijft het het langst onopgelost.
Helpt het als iedereen Engels spreekt?
Niet vanzelf. Iemand die vloeiend Engels spreekt neemt zijn eigen aannames mee over hoe je nee zegt en wanneer je tegenspreekt. Perfect Engels maakt de verschillen juist onzichtbaar, want het misverstand ziet er dan uit als onwil.
Wat kun je er als team concreet aan doen?
Maak een afspraak per dimensie die je over drie maanden kunt nagaan. Bijvoorbeeld: vraag aan het eind van elk overleg letterlijk wie er niet blij mee is, en zet op de agenda of een punt een rondje of een besluit is. Dat kost niets en het is controleerbaar.
- Edward T. Hall, The Silent Language (1959) en Beyond Culture (1976).
- Geert Hofstede, Culture’s Consequences (1980). Zie de dimensies van Hofstede, inclusief de kritiek.
- Fons Trompenaars en Charles Hampden-Turner, Riding the Waves of Culture (1997).
- Erin Meyer, The Culture Map (2014).