In het ene team praat de jongste medewerker net zo vrij als de directeur. In het andere team wacht die medewerker tot hij het woord krijgt. Zet ze bij elkaar en de een lijkt respectloos, de ander onzichtbaar.
Machtsafstand is de mate waarin mensen in een samenleving of organisatie accepteren dat macht ongelijk verdeeld is. Bij een kleine machtsafstand is een leidinggevende iemand die toevallig die rol heeft en spreek je hem tegen in de vergadering. Bij een grote machtsafstand hoort bij de rol een positie, en spreek je hem niet publiek tegen. De term komt van de Nederlandse organisatiepsycholoog Geert Hofstede, die hem in 1980 beschreef in Culture’s Consequences.
De twee kanten naast elkaar
Links wat iemand doet of denkt. Rechts wat de ander in dezelfde situatie doet of denkt. Geen van beide kolommen is de goede.
| Iedereen praat mee | Rang telt |
|---|---|
| Ik spreek de directeur in het overleg tegen. | Ik zoek hem daarna even apart op. |
| Ik ga naar wie het weet, ook drie lagen hoger. | Ik ga eerst naar mijn eigen leidinggevende. |
| Stilte betekent instemming. | Stilte betekent respect. |
| Een goede baas is toegankelijk. | Een goede baas geeft duidelijkheid. |
Hoe dit misgaat
Een Nederlandse teamleider vraagt in een overleg met acht mensen: iedereen akkoord? Vier mensen zeggen niets en hij noteert een besluit. Van die vier waren er drie het oneens, maar in hun ervaring zeg je dat niet met de leidinggevende erbij. Twee weken later blijkt het besluit niet uitgevoerd, en niemand voelt zich daar verantwoordelijk voor.
Wat je maandag kunt afspreken
Laat in overleggen met de leidinggevende erbij standaard de minst senior persoon eerst reageren. Zonder die afspraak hoor je alleen de mensen die toch al praten.
Wat we in de praktijk zien
In de literatuur wordt Nederland doorgaans beschreven als een land met een kleine machtsafstand. Dat maakt Nederlandse teams snel en het maakt ze ook blind: als niemand tegenspreekt gaat men aannemen dat er niets aan de hand is. Hoe internationaler het team, hoe minder betrouwbaar stilte is als teken van instemming.
De werkstijlkaart stelt acht situaties voor, waaronder deze. Je ziet meteen waar je zelf staat, en als je de code doorgeeft zie je waar je team het verst uit elkaar ligt. Gratis, en je teamleden vullen anoniem in.
- Edward T. Hall, The Silent Language (1959) en Beyond Culture (1976): high en low context, en monochroon tegenover polychroon tijdgebruik.
- Geert Hofstede, Culture’s Consequences (1980) en later werk: cultuurdimensies zoals machtsafstand, op basis van vragenlijsten binnen IBM. Zie ook de dimensies van Hofstede uitgelegd.
- Fons Trompenaars en Charles Hampden-Turner, Riding the Waves of Culture (1997).
- Erin Meyer, The Culture Map (2014): acht dimensies voor de werkvloer, waaronder deze. Zie ook de Culture Map uitgelegd.
Deze pagina is onze eigen uitleg met eigen voorbeelden. We nemen geen tekst, figuren of landenposities uit dat werk over.
De andere dimensies
- High context en low context: waarom je hint niet aankomt
- Feedback geven in een internationaal team
- Overtuigen: eerst het waarom of eerst het wat
- Besluitvorming: samen eruit komen of knopen doorhakken
- Vertrouwen: uit het werk of uit de persoon
- Oneens zijn: hardop in de groep of liever daarna
- Tijd en planning: is de agenda hard of zacht
Terug naar de Cultural Dynamics workshop · Download de werkstijlkaart